18 oorspronkelijke gedichtenRedactioneel geordend

Gedichten bij overlijden voor uitvaart, rouw en steun

Achttien oorspronkelijke gedichten voor wie tijdens een uitvaart, in het dagelijks gemis of naast een nabestaande naar passende woorden zoekt.

Op de ochtend van een uitvaart ligt de gekozen tekst soms al uitgeprint naast de huissleutels. Op andere dagen dient het gemis zich minder plechtig aan: bij een extra bord, een bekende jas of een naam die nog in de telefoon staat.

Deze collectie bevat achttien nieuwe gedichten bij overlijden. De eerste zes zijn geschikt om voor te lezen tijdens een afscheid. Daarna volgen gedichten over rouw in gewone, herkenbare situaties en teksten die aan nabestaanden kunnen worden gegeven. Ze laten verdriet bestaan zonder het af te ronden of namens de overledene te spreken.

Vind jouw gedicht18 van 18 zichtbaar

Gedichten voor een uitvaart

Gedichten om hardop te lezen tijdens een afscheid, met ruimte voor zowel nabijheid als een eerlijk, onvoltooid leven.

01Redactiekeuze

Ingetogen uitvaartgedicht over een vertrouwde aanwezigheid die plotseling ontbreekt

De lege kapstok

middelvrije verzeningetogenhelder
Vanmorgen hing niemand je jas recht. De mouw bleef binnenstebuiten, zoals jij hem nooit zou laten. We kwamen binnen met bloemen, met natte schoenen en zinnen waarvan het einde zoekraakte. Nu noemen we je naam hardop. Niet om je terug te roepen, maar om te horen hoeveel stemmen hem nog kunnen dragen. Straks gaan de deuren open. Buiten trekt iemand zijn kraag omhoog. Jouw haak blijft leeg.

Oorspronkelijk redactioneel gedicht · Dichtvonk

02

Persoonlijk afscheidsvers over de onvoltooide kanten van een mensenleven

Wat op tafel bleef

middellange vrije regelseerlijkbedachtzaam
Niet alles is uitgesproken. Er bleef een vraag tussen de post, een rekening zonder haast, een meningsverschil dat kleiner werd nu niemand het nog kan winnen. Ook dat hoort bij jouw leven: niet gladgestreken, niet keurig rond, maar vol gebruikte dagen. We leggen niets mooier neer dan het geweest is. We leggen alleen onze handen naast wat niet afkwam en nemen vandaag afscheid.

Oorspronkelijk redactioneel gedicht · Dichtvonk

03

Kort uitvaartgedicht voor een klein en nabij afscheid

Zes stoelen, voorste rij

zeer kortkorte regelssobernabij
Zes stoelen op de voorste rij. Eén kraakt bij iedere beweging. Niemand kijkt om. Iedereen weet: verdriet maakt ook gewoon geluid. Dan begint de muziek. Je naam ligt open in de zaal.

Oorspronkelijk redactioneel gedicht · Dichtvonk

04

Afscheidsgedicht met een nuchter landschap en een open einde

Langs dezelfde dijk

middelverhalende vrije verzennuchterweemoedig
We reden vaak langs dezelfde dijk. Jij wees nooit naar het uitzicht; je zei alleen wanneer de wind draaide of waar een hek opnieuw geverfd was. Vandaag rijden we die weg nog eens. Het gras buigt allemaal één kant op, de sloten houden de wolken vast, een fietser steekt zijn hand uit bij de bocht. Niets langs de route weet waarom wij langzamer gaan. Misschien is dat een troost, misschien alleen het weer. Wie zal straks als eerste zeggen dat we er bijna zijn?

Oorspronkelijk redactioneel gedicht · Dichtvonk

05

Catalogusgedicht voor een afscheid met alledaagse en eigenzinnige herinneringen

Inventaris van een mens

middelcatalogusgedichtwarmnuchter
Een fluitketel met kalkaanslag. Drie brillen, waarvan één zoek. De gewoonte om te vroeg te komen. Een hekel aan zachte peren. Bonnetjes in jaszakken. De krant opgevouwen bij het weer. Een stem die door de gang riep of iemand de achterdeur had gezien. Geen lijst kan een mens bewaren. Toch zetten we vandaag bijeen wat telkens weer aan jou doet denken: het nuttige, het dwaze, het kleine dat niemand had genoteerd. Daar, tussen al die losse dingen, herkennen wij je zonder uitleg.

Oorspronkelijk redactioneel gedicht · Dichtvonk

06

Direct afscheidswoord voor het slot van een uitvaartplechtigheid

Tot aan de drempel

middeldramatische aansprekingplechtigbeheerst
Wij kunnen je niet verder brengen dan tot aan deze drempel. Daarachter past geen route op onze kaarten. Dus blijven we hier nog even staan, ieder met een ander beeld van jou: je handen boven een broodplank, je profiel in de treinruit, je korte lach om een mislukte grap. Geen daarvan is de hele waarheid. Samen komen ze dichtbij. De deur gaat open. Wij zeggen je naam nog één keer. Jij hoeft niet te antwoorden.

Oorspronkelijk redactioneel gedicht · Dichtvonk

Rouwgedichten over gemis

Gedichten over de onverwachte plaatsen waar gemis na een overlijden zichtbaar, lastig of zelfs wrang alledaags wordt.

07

Rouwgedicht over een naam die digitaal nog gewoon blijft bestaan

Wachtwoord

kortvrije verzen met prozaïsch detailwrangingetogen
De laptop vraagt opnieuw of ik jou ben. Je naam staat boven het vakje, beleefd en onveranderd. Alsof één reeks tekens genoeg is om de kamer weer te vullen. Ik probeer de geboortedatum, de straat van vroeger, de naam van de hond. Alles wat ooit toegang gaf, werkt nu niet meer. Ten slotte klik ik op: wachtwoord vergeten. Dat is niet waar, maar het systeem kent geen ander vakje.

Oorspronkelijk redactioneel gedicht · Dichtvonk

08

Gedicht over rouw die zich tijdens het boodschappen doen aandient

De verkeerde tomaten

middelscènegedichtalledaagsschrijnend
Bij de groente pak ik automatisch de tomaten die jij altijd nam: klein, duur, nog aan de tak. Pas bij de kassa zie ik ze liggen tussen brood en afwasmiddel. Niemand thuis vindt ze lekker. De jongen achter mij zucht. De band schuift door. Ik zou ze terug kunnen leggen, maar dat is verder dan het lijkt. Dus reken ik ze af. Drie dagen staan ze rood in een schaal op het aanrecht, tot ook dit van mij wordt gevraagd: ze weggooien.

Oorspronkelijk redactioneel gedicht · Dichtvonk

09

Rouwgedicht over een afwezige supporter langs een sportveld

Onder de tribune

kortverhalend gedichtdroogverloren
Na de wedstrijd zoeken mijn ogen nog steeds dezelfde plek: derde rij, naast de roestvlek, waar jij commentaar gaf alsof de spelers het konden horen. Vandaag bleef de stoel omhoog. De ploeg verloor met één punt. Iemand zei dat het maar sport was en kreeg onmiddellijk gelijk, wat zelden helpt. Onder de tribune rolt een muntje heen en weer in de tocht. Ik wacht tot het stilvalt. Dat duurt de hele rust.

Oorspronkelijk redactioneel gedicht · Dichtvonk

10

Gedicht over het precieze uur waarop een gemiste gewoonte terugkeert

Dinsdag, half drie

korttijdsgedicht in korte strofenstilprecies
Dinsdag, half drie: de telefoon blijft op tafel liggen. Vroeger belde je dan, niet omdat er nieuws was, maar omdat dinsdag een dag is die ergens aan vast moet zitten. Je vertelde wie je was tegengekomen, wat de loodgieter had vergeten, of de sperziebonen goedkoop waren. Nu hoor ik de koelkast aanslaan. Een vrachtwagen remt in de straat. De middag doet zijn gewone werk. Om drie uur zet ik thee. Om vijf over drie drink ik hem koud.

Oorspronkelijk redactioneel gedicht · Dichtvonk

11

Rouwgedicht over spullen uitzoeken zonder te weten wat bewaren betekent

Berging B

middelcatalogusgedicht met slotvraagaarzelendnuchter
In berging B staan zeven dozen. Op vier ervan schreef je: bewaren. Alsof de andere drie vanzelf spraken. Ik vind een kapotte fietspomp, een gordijnrail van het vorige huis, handleidingen voor apparaten die nergens meer bestaan. Bij elke vondst verzin ik een reden. Dit kan nog van pas komen. Dat wilde je ooit repareren. Hier zit misschien een verhaal aan. Tegen de middag heb ik niets weggegooid. Alleen het stof op mijn broek bewijst dat ik begonnen ben. Welke doos mag het eerst gewoon een doos zijn?

Oorspronkelijk redactioneel gedicht · Dichtvonk

12

Gedicht over gemis en ergernis in een achtergelaten tuin

Het onkruidvak

middeldramatische monolooggeïrriteerdrouw
Jij noemde het geen onkruid, maar planten op de verkeerde plek. Ik vond dat toen een omslachtige manier om niet te hoeven wieden. Nu sta ik met jouw handschoenen bij het vak langs de schuur. Brandnetel, kleefkruid, gras waar volgens het plan lavendel hoorde. Ik trek één wortel los, breek er twee, vloek op de droge grond en daarna ook op jou, omdat je niet hebt uitgelegd wat hier mocht blijven. De merel wacht tot ik wegga. Ik laat het vak zoals het is.

Oorspronkelijk redactioneel gedicht · Dichtvonk

Woorden voor nabestaanden

Gedichten die nabijheid aanbieden zonder oplossingen, grote beloften of eisen aan hoe iemand zou moeten rouwen.

13

Nuchter steungedicht voor iemand die net een dierbare heeft verloren

Ik neem soep mee

middelherhalingsgedichtpraktischzacht
Ik neem soep mee. Niet omdat soep iets oplost, maar omdat er gegeten wordt op zelfs de onmogelijkste dagen. Je hoeft niet open te doen. Ik zet de pan voor de deur, met een briefje waarop alleen staat welke knop van het fornuis. Als je wilt praten, luister ik. Als je over de buurman begint, over de lekkende kraan of over niets dat ertoe doet, dan is dat ook goed. Ik neem soep mee. De rest laat ik bij jou.

Oorspronkelijk redactioneel gedicht · Dichtvonk

14

Kort gedicht voor op een kaart wanneer nette formuleringen niet passen

Geen goede zin

zeer kortkorte vrije verzeneenvoudigoprecht
Ik had een mooie zin gezocht, maar elke zin deed alsof hij wist hoe dit moest. Daarom schrijf ik alleen: ik denk aan je. Ook morgen, als deze kaart tussen de andere staat.

Oorspronkelijk redactioneel gedicht · Dichtvonk

15

Steungedicht over samen wachten zonder het verdriet te willen sturen

Naast je op het perron

kortscènegedicht met dialoogflardterughoudendnabij
De trein heeft vertraging. Jij leest het bord drie keer, hoewel de minuten niet veranderen. Ik vraag niet hoe het gaat. Vandaag zou die vraag te groot zijn voor dit smalle perron. We kijken naar een duif die een frietbakje onderzoekt. Je zegt dat je vader zulke vogels brutale obers noemde. Dan lach je één keer, vlak en onverwacht. Ik lach niet harder dan jij. Wanneer de trein komt, stap ik in dezelfde coupé.

Oorspronkelijk redactioneel gedicht · Dichtvonk

16

Catalogusgedicht dat praktische steun biedt zonder rouw te organiseren

De agenda van de week

middelcatalogusgedichtpraktischruimhartig
Maandag kan ik de vuilnis buitenzetten. Dinsdag de hond een lang rondje geven. Woensdag niets, tenzij je belt. Donderdag met je mee naar het gemeentehuis. Vrijdag koffie, zwijgen inbegrepen. Zaterdag de kinderen ophalen. Zondag laat ik leeg. Niet omdat verdriet een rooster volgt, maar omdat dagen deuren hebben, boodschappen, modderpoten, formulieren en een avondmaaltijd. Streep gerust alles door. Schrijf één klein ding in de kantlijn. Ik kijk opnieuw wanneer jij dat vraagt.

Oorspronkelijk redactioneel gedicht · Dichtvonk

17

Gedicht voor wie na het bezoek achterblijft in een stil huis

Na de laatste kop

korttweestemmige huiselijke scènestilsolidair
De laatste bezoeker zet zijn kopje naast de gootsteen en vertrekt. In de gang zegt hij nog iets zachts, maar de voordeur neemt de helft mee. Dan staan er twaalf kopjes, vier schotels, lepeltjes, een schaal met onaangeraakte koek. Ik wil je niet zeggen wat je met deze avond moet. Ik kan alleen afdrogen terwijl jij de suiker terugzet. We hoeven de stilte niet te vullen. Er is al genoeg gebeurd.

Oorspronkelijk redactioneel gedicht · Dichtvonk

18

Gedicht voor een nabestaande die niet over de overledene wil praten

Bankje bij veld zeven

middeldramatische aanspreking in vrije verzengeduldigingetogen
Je zegt dat je vandaag niet over haar wilt praten. Dus bespreken we de wind, de hond die zijn bal kwijt is, de man op veld zeven die zaait alsof hij ruzie heeft met gras. Na een tijdje schuif je op. Niet veel, precies genoeg voor iemand naast je. Ik vertel geen herinnering. Ik vraag niet of je liever naar huis gaat. We zitten tot de sproeiers aanslaan en het pad donker wordt van water. Dan noem je haar naam. Ik laat hem tussen ons liggen.

Oorspronkelijk redactioneel gedicht · Dichtvonk

Keuzehulp

Een gedicht kiezen of voordragen

Kies niet automatisch de plechtigste tekst, maar het gedicht dat past bij de persoon, het moment en degene die het uitspreekt.

  • Lees een mogelijk uitvaartgedicht eenmaal hardop. Zo hoor je waar je vanzelf vertraagt en welke regels moeilijk uit te spreken zijn.
  • Voor een kaart werkt een kort gedicht vaak beter dan een lange tekst. Voeg desgewenst één concrete herinnering in je eigen woorden toe.
  • Een eerlijk gedicht mag ook eigenaardigheden, wrijving of alledaagse details bevatten. Een afscheid hoeft een leven niet glad te strijken.
  • Vraag bij voordracht om een geprinte versie met ruime regelafstand en markeer vooraf waar je wilt ademen of pauzeren.

Een gedicht bij overlijden hoeft het gemis niet te verklaren. Het kan een detail vasthouden, een naam hoorbaar maken of iemand gezelschap bieden tijdens een moeilijke minuut. Kies de tekst waarin genoeg ruimte overblijft voor het eigen verhaal.

Praktisch

Veelgestelde vragen

Hoe kies ik een passend gedicht overlijden?

Kijk eerst naar de gelegenheid, de ontvanger en de gewenste toon. Voor een kaart werkt een kort gedicht vaak het best; voor een voordracht mag de tekst meer ruimte nemen.

Mag ik een gedicht kopiëren of delen?

Gebruik de knoppen bij het gedicht om de tekst te kopiëren, een fragmentlink te delen of een persoonlijke gedichtkaart te downloaden. Voor commercieel hergebruik gelden de voorwaarden.

Zijn dit bestaande gedichten van bekende dichters?

Nee. Dichtvonk publiceert oorspronkelijke redactionele teksten zonder werk aan echte dichters toe te schrijven.